Het campagnebeeld van Tor’Oud is gebaseerd op een bijzonder object: een middeleeuws speelgoedfiguurtje van een ruiter te paard, gevonden door Torhoutse metaaldetectorist Sammy Fraeyman.
Ridders van de ronde eettafel
Speelgoed is van alle tijden. Kinderen hielden zich in de middeleeuwen al bezig met gezelschapsspellen, poppen, kaarten of bikkelen en speelden, net als nu, maar al te graag riddertje. In het 'echt' met stokpaardjes en houten zwaarden, of in miniatuurvorm met kleine ruitertjes waarmee ze toernooitjes konden naspelen. Historici noemen deze figuurtjes wel eens 'kleine ridders van de ronde eettafel': de verre voorouders van het tinnen soldaatje of de Playmobil-ridder. De ruiters variëren in grootte van 3 tot 5,5 cm en zijn allemaal afgebeeld met getrokken zwaard en schild op de arm. Ze zijn eerder aangetroffen in Brugge, maar nooit eerder in Torhout. Dat maakt deze vondst meteen bijzonder.
Het ruiterfiguurtje wordt hét icoon van onze campagne. Het krijgt onder andere een plekje in de producten van de korte keten. In samenwerking met onze lokale handelaars wordt dit symbool van Torhoutse geschiedenis een tastbare en smaakvolle herinnering.
Metaaldetectie
Tijdens de stadskernvernieuwing voerde Raap archeologische opgravingen uit en werden meer dan 1500 metalen voorwerpen gevonden. Zo’n 82 procent daarvan kwam aan het licht dankzij metaaldetectie, uitgevoerd door zowel archeologen als vrijwillige metaaldetectoristen. Hun rol bleek cruciaal: zij konden ook metaalvondsten recupereren uit afgevoerde grond, afkomstig van zowel effectief opgegraven zones als van delen die door nutsleidingen niet konden worden onderzocht. Zo stootte Torhoutenaar Sammy Fraeyman in stortgrond op het iconische riddertje. Daarnaast doken nog (fragmenten van) vier andere ruiterfiguurtjes op.
Unieke ruiters, uniek verhaal
De opgraving in de stadskern leverde naast het figuurtje van Sammy nog twee volledige ruiters en twee fragmenten op. Daarmee wordt Torhout in één klap een opvallende plek voor onderzoek naar middeleeuws speelgoed. De vondstomstandigheden zijn al even opmerkelijk. Alle ruiters lagen in een straal van enkele tientallen meters rond de Sint-Pietersbandenkerk; drie ervan zelfs op exact dezelfde locatie, op de hoek van de Zwanestraat en de Oostendestraat. Dat kan wijzen op een plaatselijke productieplek, al zijn er geen gietvormen of maalstenen aangetroffen. Het kan evengoed een levendige woonwijk zijn geweest waar kinderen speelden en mensen werkten en leefden. De modderige straten fungeerden als natuurlijke verzamelbekkens. Het beeld wordt versterkt door andere vondsten uit dezelfde buurt, zoals sieraden, huisraad en religieuze voorwerpen. Naast het riddertje werden ook nog andere miniaturen gevonden.
Spot jij het riddertje? In 2026 zal het riddertje her en der opduiken. Zie je het ergens verschijnen? Post het op je socials met #toroud en tag Torhout Levende Stad.
